टुरिष्ट गाइड गर्नेहरुका लागि लाइसेन्स लिनुपर्ने अनिवार्य व्यवस्था छ । लाइसेन्स लिने व्यक्तिको न्युनतम शैक्षिक योग्यता स्नातक तह पास गरेको हुनुपर्नेछ । यद्यपी पर्यटक पथ प्रदर्शकको लागि काम गर्ने थुप्रै टुरिष्ट गाइडहरुले नक्कली शैक्षिक योग्यताको प्रमाणपत्र (स्नातक पास गरेको) बुझाएर लाइसेन्स लिने गरेको तथ्य खुलेको छ । टुरिष्ट गाइडको लाइसेन्स संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय अन्तरगत पर्यटन विभागले दिदै आएकोमा पछिल्लो समय प्रदेशबाट संस्कृति तथा पर्यटन मन्त्रालयअन्तरग पर्यटन कार्यालयले वितरण गर्ने गर्छ ।
लाइसेन्सको अवधि ५ वर्षको हुनेछ । लाइसेन्स लिनको लागि एसएलसी/एसईई देखि स्नातकसम्मको शैक्षिक प्रमाणपत्र, नागरिकतालगायतका कागजात अनिवार्य पेश गर्नुपर्नेछ । विदेशी शैक्षिक योग्यताको हकमा समकक्षताको मान्यता प्राप्त हुनुपर्ने व्यवस्था छ । लाइसेन्स लिनको लागि नेपाल पर्यटन तथा होटल व्यवस्थापन प्रतिष्ठान (नाथम)बाट पनि अनिवार्य तालिम लिएको हुनुपर्छ । यहाँ पनि सबै शैक्षिक योग्यताको प्रमाणपत्र पेश गर्नुपर्ने हुन्छ । यसरी नक्कली शैक्षिक योग्यताको प्रमाणपत्र बुझाएर सजिलै लाइसेन्स लिने गरेको पाइएपछि सम्बन्धित सरकारी निकायमाथि आशंक उब्जिएको छ ।
नक्कली शैक्षिक योग्यताको प्रमाणपत्र बुझाएर लाइसेन्स लिनेहरु प्रशस्तै भएपनि अहिलेसम्म कुनै छानविन वा अनुसन्धान भएको पाइएको छैन । स्रोतका अनुसार झण्डै ५ हजार टुरिष्ट गाइडमध्ये ३ सय बढीले नक्कली शैक्षिक योग्यताको प्रमाणपत्र बुझाएर लाइसेन्स लिएका छन् । यसरी लाइसेन्स प्राप्त गर्नुमा सम्बन्धित निकायको मिलेमलो नभई सम्भव नहुने स्रोतको दावी छ ।
यसरी नक्कली शैक्षिक योग्यताकै आधारमा लाइसेन्स लिएकाहरु बरिष्ठ टुरिष्ट गाइड त बनेकै छन् । त्यसमाथि सोही लाइसेन्सकै आधारमा थुप्रै पर्यटन प्रर्वदन कम्पनीहरुबाट तलवै लिएर काम गरिरेहका छन् । यस्ताखाले टुरिष्ट गाइडमाथि छानविन तथा अनुसन्धान गर्नु सरकारको दायित्व हो तर अहिलेसम्म कुनै प्रक्रिया नबढाइनु भनेको नक्कली कार्यलाई बढवा दिनु हो ।
नक्कली कागजात पेश गरेर लाइसेन्स लिने गरेको बिषयमा अहिलेसम्म कुनै उजुरी वा जानकारी नभएको बगमती प्रदेश पर्यटन कार्यालयका सूचना अधिकारी बिपिन राइले बताए । `यस्तो बिषयमा अहिलेसम्म कसैले उजुरी दिनुभएको छैन, ´ उनले भने, `लाइसेन्स दिने निकाय पर्यटन कार्यालय नै भएकोले यदि कसैले गलत नियतका साथ लाइसेन्स लिएको फेला परेमा खारेज गर्न सकिन्छ ।´ कोही कसैलाई नक्कली कागजात पेश गरेर लाइसेन्स लिएको प्रमाणसहित उजुरी वा गुनासो गरे कार्बाहिको लागि आबश्यक पहल गरिने सूचना अधिकारी राईले जानकारी दिए ।
प्रमाणको रुपमा हामिलाइ उपलब्ध गराइएको कागजातबाट थुप्रै गाइडहरुले नक्कलि कागजात पेश गरेर लाइसेन्स लिएको स्रोतको दावी छ । यस्ता गैर कानुनी धन्दा बन्द गर्न र नक्कली कागजात पेश गरि लाइसेन्स लिनेहरुलाई प्रचलित कानुनको दायारामा ल्याउन आगामी अंकमा नामसहित विस्तृत रूपमा समाचार पस्किने छौं ।
